Sự trỗi dậy mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) cùng năng lực xử lý vượt bậc của điện toán lượng tử đang đặt ra nguy cơ bẻ gãy các chuẩn mã hóa bảo mật truyền thống. Tại Diễn đàn Vietnam Security Summit 2026 vừa diễn ra ngày 22/5, các chuyên gia đầu ngành khẳng định: Việc xây dựng một hệ sinh thái an ninh mạng chủ động, ứng dụng mật mã hậu lượng tử và AI không còn là lựa chọn, mà đã trở thành trách nhiệm sống còn của toàn xã hội khi hạ tầng trọng yếu liên tục nằm trong tầm ngắm của tin tặc.
Điện toán lượng tử và AI: Khi vũ khí công nghệ tái định hình cục diện mạng
Hãy tưởng tượng các siêu máy tính mạnh nhất hiện nay phải mất hàng chục năm để “mò” ra mật khẩu hay bẻ khóa dữ liệu của doanh nghiệp, thì máy tính lượng tử với sức mạnh tính toán siêu việt chỉ mất vài giây để làm điều đó. Khi công nghệ này rơi vào tay tin tặc, mọi ổ khóa bảo mật truyền thống đều có nguy cơ bị bẻ dễ dàng, buộc thế giới phải chuyển sang một loại khóa mới an toàn hơn: Mật mã hậu lượng tử.
Phát biểu khai mạc tại sự kiện với chủ đề “Bảo vệ tương lai số trong thế giới hậu lượng tử & AI”, Đại tá, T.S Nguyễn Hồng Quân (Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao – A05, Bộ Công an) nhận định: Không gian mạng hiện nay đã trở thành không gian chiến lược đặc biệt quan trọng, gắn liền với chủ quyền, an ninh quốc gia và an ninh kinh tế. Tuy nhiên, công nghệ lượng tử phát triển trong tương lai gần sẽ khiến nhiều phương thức mã hóa hiện tại không còn bảo đảm an toàn trước năng lực xử lý của nó.
Đồng quan điểm, Thiếu tá Trần Trung Hiếu (Phó Giám đốc Trung tâm An ninh mạng quốc gia kiêm Giám đốc Trung tâm VNCERT, Cục A05) chia sẻ rằng AI đang làm thay đổi căn bản hoạt động tấn công mạng. Tin tặc ngày nay đã trang bị những vũ khí “hạng nặng”, lạm dụng AI từ khâu trinh sát, sinh mã độc, phishing tinh vi, dựng hình ảnh deepfake lừa đảo, cho đến rà quét khai thác lỗ hổng và leo thang đặc quyền hòng qua mặt các hệ thống giám sát lỗi thời.
“Hạ tầng trọng yếu trong thời đại số không chỉ tồn tại dưới dạng hữu hình mà nằm ngay trên không gian mạng. Một trung tâm dữ liệu bị tê liệt có thể khiến hàng triệu người dùng bị cô lập; một cuộc tấn công vào hệ thống ngân hàng, điện lực, giao thông hay logistics đều có khả năng làm đình trệ toàn bộ chuỗi cung ứng quốc gia” – Thiếu tướng Nguyễn Tùng Hưng, Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh tác chiến không gian mạng, Bộ Quốc phòng nhấn mạnh tại diễn đàn.
Chuyển dịch phòng thủ: Ứng dụng AI và liên minh chia sẻ nguồn lực
Trước dự báo tình hình tấn công vào hạ tầng tài chính, viễn thông và dữ liệu doanh nghiệp sẽ tiếp tục phức tạp, các cơ quan chức năng Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ việc xây dựng hệ sinh thái phòng thủ theo hướng chủ động, đồng bộ và bền vững:
– Triển khai AI trong giám sát: Trung tâm An ninh mạng Quốc gia đang áp dụng AI để tự động hóa việc phân tích và xử lý sự cố cho các hệ thống thông tin trọng yếu của cơ sở dữ liệu dân cư và hệ thống Chính phủ.
– Liên minh ứng phó chiến lược: Sự ra đời của Liên minh Ứng phó sự cố an ninh mạng do VNCERT đứng đầu – quy tụ các lực lượng vũ trang cùng các doanh nghiệp bảo mật hàng đầu như NCS, FPT, CMC – đang giúp quá trình điều tra, khắc phục thảm họa an ninh thông tin tại các ngân hàng, công ty chứng khoán diễn ra trơn tru và hiệu quả hơn rất nhiều
Nguồn: Hiệp hội An ninh mạng Việt Nam
